Проект “Какие времена можно назвать жестокими?”

Все времена когда идёт война это уже жестоко, потаму что  тогда люди теряют свою человечность начинают рушить то что они сами построили все свои творения бог дал людям язык чтобы мы разговаривали и решали наши конфликты или проблемы мирным и умным путём.  Но некто так не делает они думают кто сильнее тот и правит этим миром но в реальности правит тот кто умнее потаму что не все можно сделать силой и властью если ты умный то это уже для тебя победа навсегда все можно делать насилием и страхом.

Проект. Лучший боксёр всего времени

Для меня самый лучший боксёр это Майк Тайсон и в прошлом и в будущем, но из-за того что начал пить и принимать наркотики он закончил свою карьеру. Когда он начал свои первые матчи в профессиональном ринге он выиграл 19 боев нокаутом, 12 боев в первом раунде. И после этого его карьера начала растить он выиграл WBC,WBA и IBF которая принесла ему известность и деньги. Он начал интересоваться боксом когда увидел Мухаммеда Али и его бой. Когда Майк был ещё маленьким эго дразнили, у него был старший брат который мог бы заступиться за него но он этого не делал потаму что боялся потерять свою репутацию. Майк очень любил голубей с детства как и сейчас, когда он был маленьким та банда которая издевались над Майком убили одного из его голубей и тогда этот слабый мальчик начал драться и выиграл. Ему уже 56 лет но у него ещё будет шанс сразиться и опять выиграть.

Дистанционная неделя 16-20 марта

Задание 1. Технология успеха

«Добиться успеха – не сделать что – либо исключительное. Добиться успеха – сделать то же, что и все, только исключительно хорошо»

1․ Написать сочинение “Чего надо добиваться в жизни. Мои победы. Планы на будущее.”

Надо добиться того чего ты сам хочешь если ты это сделаешь это уже победа по жизни. Каждое утро когда я просыпаюсь это уже маленькая победа, если честно я ещё не победил. Планов у меня на будущее очень много но конкретно это стать программистом и мастером своего дела.

2․ Согласись или не согласись со следующим высказыванием ( письменно):

“Если ты хочешь быть лучше остальных, то приготовься делать то, что остальные не хотят делать.”
Майкл Фелпса

Ну это уже на человека, потаму что человек сам решает что ему делать или не делать это их выбор, в конечном итоге это их жизнь. Но а про меня ну скажу что я не задумывался на эту тему.

 

 

Задание 2. Если вдруг не станет Интернета….

1.Как ты думаешь, если вдруг не станет интернета, будет ли это катастрофой для жителей Земли?

Для некоторых да потаму что есть такая фобия из-за которого человек начинает психовать из-за того что нет связи или телефона.

2.Насколько вероятно, что интернет целиком и полностью исчезнет?

Невозможно в 21 веке это невозможно потаму что сейчас все стоить на интернете.

3.Если интернет всё-таки исчезнет, что пострадает в первую очередь?

Ну сперва исчезнут компьютеры потаму что без интернета ты его не можешь использовать, те люди о которых я говорил у которых фобия они начнут паниковать.

Жалость

По-моему мнению не надо жалеть человека потаму что, когда этот человек узнает что вы его жалели он себя не хорошо почувствует типо «до чего я докатился что меня жалеют «. Я не желею людей нет потаму что не надо это их выбор судьбы как им жить.

Վերլուծություն Արմենուհի Տիգրանյանի բանաստեղծություն

Այս բանաստեղծության մեջ Արմենուհի Տիգրանյանը ուզում էր ասել, որ Չարենցը շատ մոտ ընկեր է նրան սակայն իմանալով Չարենցի զգացմունքների մասին ։Նա ուզում էր ասել, որ Չարենց ավելի լավ կարող է գտնել և նա գիտի, որ Չարենցի կողքն ուրիշ կին պետք է լինի։

Արմենուհի Տիգրանյանի բանաստեղծությունը

Եղիշե Չարենց

Սակայն, քչերին է հայտնի Արմենուհի Տիգրանյանի` Չարենցին ձոնված բանաստեղծությունները.

Չարենց, գիտես չէ՞, դու գիտես`
Որքան թանկ է ընկեր հոգին,
Բայց դու գիտես և չգիտես`
Ով է եղել միշտ քո կողքին:
Եվ ինձ նման դու էլ որքան
Թանկ ես վատնել, թանկ ու բյուրեղ`
Հավատալով, որ կան, ախ, կան
Լավեր, նորեր մեր մեջ` այստեղ…

Արմենուհի Տիգրանի Տիգրանյանը

Արմենուհի Տիգրանի Տիգրանյանը ծնվել է 1888 թվականին, սովորել է Ալեքսանդրապոլում՝ աղջիկների ռուսական դպրոցում, այնուհետև ուսումը շարունակել Թիֆլիսի օրիորդաց գիմնազիայում:

Վաղ տարիքից գրել է բանաստեղծություններ։ 1905 թվականից նրա բանաստեղծությունները հրապարակվել են տարբեր պարբերականներում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին եղել է Հայ օր իորդաց միության նախագահը: 1914 թվականին Թիֆլիսում Մենուհի գրական կեղծանվամբ լույս են տեսել նրա բանաստեղծությունների ժողովածուն և «Բեշտաուն» լեգենդը։ 1917 թվականին ամուսնացել է Վարդգես Ահարոնյանի հետ։

Հայաստանում խորհրդային կարգեր հաստատվելուց որոշ ժամանակ անց մեկնել է Փարիզ, որտեղ գտնվում էր Ահարոնյանների ընտանիքը։ 1923 թվականին ամուսնու հետ մեկնել է ԱՄՆ, որտեղ էլ շարունակել է զբաղվել գրական գործունեությամբ։ Նրա աշխատությունների մեծ մասը հրապարակվել է ԱՄՆ-ում լույս տեսնող գրական-գեղարվեստական Հայրենիք օրաթերթում։ Գրականությունից բացի Արմենուհի Տիգրանյանը զբաղվել է նաև հասարակական աշխատանքով․ մոտ երեսուն տարի շարունակ նա հայոց լեզու և գրականություն է տարածել ամերիկահայ նոր սերդի շրջանում, եղել է ուսուցչուհի Նյու Յորքի, Նյու Ջերսիի, Լոնգ Այլենդի հայկական դպրոցներում։ Ամուսնու հետ միասին կազմել է հայոց լեզվի «Հրազդան» դասագրքերը՝ չորս տարիների դասընթացով, դասագրքերն ունեցել են մի քանի հրատարակություն։

Արմենուհի Ահարոնյանի հասարակական գործունեության դաշտերից մեկն էլ եղել է Կարմիր Խաչ-Հայ օգնության միությունը, որին իր նպաստն է բերել ոչ միայն իբրև Նյու Յորքի Վաշինգտոն-Հայցի մասնաճյուղի անդամ, այլ հաճախ նաև որպես ՀՕՄ կենտրոնական վարչության անդամ, երբեմն նաև՝ ատենապետուհի։

Իմ տունը իմ ամրոցն է…

Մեր ընտանիքը բազմանդամ է։ Միշտ ապրել են երեք սերունդ մի հարկի տակ։ Ավագ սերնդի ներկայությունը ընտանիքում, արդեն ապահովում է ավանդույթների պահպանմանը։ Մեր ընտանիքը ունի բազում ավանդույթներ և ծեսեր հիմնականում կապված, տոների հետ։ Մենք երեխաներս շատ դա զգում ենք համեղ ուտելիքների պատրաստման մեջ, որը մեծ սիրով ոչ միայն տատիկս է պատրաստում, այլ նաև հայրիկս և մայրիկս։ Մեր ընտանիքում կա մեկ ավանդույթ ևս, որը պահում են բոլոր սերունդները։ Դա է մի հարկի տակ ապրել ընտանի կենդանիների հետ, միշտ մեր տանը եղել է շուն կամ կատու։ Այսօր էլ ունենք, պահպանելով ավանդույթը, մեր տանը ապրում են շուն՝ Միկելանջելոն, ջունգարյան առնետներ՝ Հոռոմսիմը և Բալզակը, կարմրականջ կրյա՝ Գագսիկը։

Ավանդույթների և մշակույթի մասին կներկայացնեմ մայրիկիս գրած <<Հին ու Նոր Երևան>> հոդվածը:

Հին ու նոր Երևան

Հեղինակ՝ Լուիզա Խաչումյան

Հին ու նոր Երևան

Ամեն անգամ, երբ երեք ամսական աղջկաս և պուդել ցեղատեսակի շանս տանում եմ զբոսանքի, քայլում եմ հին Երևանի փողոցներով , որը մի ժամանակ եղել է նոր, հիանում եմ այդ հին շենքերով , գողտրիկ անկյուններով, որոնք դեռ պահպանվել են և հիշեցնում են մանկությունս, պատանեկությունս։ Այսօր արդեն զբոսնում եմ երեխաներիս հետ, պատմում շենքերի,  փողոցների, հին ու նոր Երևանի մասին։ Պատմում, թե ինչպես իրենց նախնիները 1928 թվականին եկել են Հայաստան և հիմնվել հնամյա քաղաք Երևանում, լծվել քաղաքաշինության գործին։ Այնքան կարևոր մշակութային արժեքներ կան երեխաներիս փոխանցելու։ Օրինակ, որ իրենց պապիկի հայրը 13 տարեկանում օգնում և աշկերտություն էր անում քարտաշ վարպետ Վարազդատին, որը Թամանյանի անմիջական գլխավորությամբ տաշում ու մշակում էր օպերայի և բալետի շենքի զարդաքանդակները՝ սեր դնելով ամեն քարի մեջ։ Կամ՝ որ մյուս տատիկի հայրիկը որպես հացագործ օգնել է Երևանի հացաբուլկեղենի գործարանների ստեղծմանը։ Դեռ նրա մահից հետո էլ շատ երկար Ամիրյան փողոցի հայտնի հացի գործարանի աշխատակազմը մեծ հարգանքով էր հիշում նրան՝ Լևոն Դավիթովիչին։ Իսկ այսօր այդ գործարանը հիշում են միայն հին երևանցիները։ Հայերի համար վատագույն տարիներին այդ գործարանն էր հացով ապահովում Երևանի կենտրոն համայնքը։

Ուզում եմ, որ երեխաներս գիտակցեն՝ ինչ ասել է լինել երևանցի։ Չէ՞ որ հենց իրենց շենքն է հին ու նոր քաղաք Երևանի պատմությունը պատմողը։ Շենք, որը առաջին բարձրահարկն է եւ Թամանայանի որդի Գևորգի նախագծով կառուցվել ու բնակիչներին է հանձնվել 1952 թվականին։ Չէ՞ որ այդ շենքի ամենահին բնակիչները հենց իրենց պապերն ու տատերն են։ Այդ շենքի առաջին բնակիչնեին էին նաև գրող Վախթանգ Անանյանը, ռուս արձակագիր, լրագրող և կինոսցենարիստ Միխայիլ Օվչիննիկովը, որ գրել էր մեզ այդքան սիրելի «Ինչու է աղմկում գետը» ֆիլմի սցենարը։ Ուզում եմ իմանան, որ երևանյան կենցաղային մշակութը պահպանվել է իրենց ընտանիքում, որտեղ միշտ մի հարկի տակ մի քանի սերունդ են ապրել՝ սիրով ու հարգանքով միմյանց նկատմամբ։ Այսօր ևս պահպանվել են ավանդույթները ՝ երեք սերունդ միասին։ Այս տանը մարդկանց հետ միշտ նաեւ ընտանի կենդանիներ են ապրել, այսօր էլ ապրում են երկու կարմրականջ կրիա, վերը հիշատակած պուդել Միքելանջելոն և․․․ հարևանի կատուն, որն անչափ սիրում  է Միքելանջելոյի կերը։ Բույսերն ու ծաղիկները նույնպես սիրով են ապրում այս տանիքի տակ՝ արդեն տասնյակ տարիներ։ Հին ու խունացած նկարներում տեսնում ենք դեմքեր՝ երևանյան պատշգամբում կանգնած, իսկ պատշգամբում հրաշք աստրա ծաղիկներն են։ Այսօր էլ՝ վարդերն ու կարմրաթուշ լոլիկ չերին։ Եվ հենց այս ամենն է , որ պարտավորեցնում է դաստիարակել ու կրթել իսկական երևանցիների՝ իրենց բնորոշ նիստ ու կացով, այսօր քիչ-քիչ մոռացության մատնվող բակային խաղերով, որոնց անբաժանելի ուղեկիցն էին ցոգոլ գողանալը, ծառ բարձրանալը և այդ նույն ծառերը խնամելը։ Չէ՞ որ անցյալ դարում հենց իրենց տատիկի հայրն էր, որ տնկեց առաջին ծիրանենիները և թթենիները։ Այնպես  որ, տղաներս հարմար առիրթը բաց չեն թողնում հպարտությամբ հիշատակելու այդ փաստը և, որպես իրավահաջորդ, իրենք բոլոր իրավուքներն ունեն պտուղներից օգտվելու։

Երևանյան կենցաղային մշակույթի անբաժանելի մասն է մեկ այլ ավանդույթ՝ երեկոյան զբոսանքները մայրաքաղաքի կենտրոնով, որոնց ընթացքում հանդիպում ես հին ընկերների, ծանոթների ու բարեկամների, որոնց այլ տեղ տեսնելու առիթներ չես ունենում։ Գուցե Երևանյան մշակույթը տարբերվում է մյուս բոլոր քաղաքների քաղաքային մշակույթից կամ գուցե չի էլ տարբերվում, բայց գեղեցիկ ավանդույթներ կային , որոնք կամաց –կամաց մոռացության են մատնվում։ Հին հայտնի գինետները վերանում են, բայց դրանց փոխարեն բացվում են ժամանակին համահունչ Wine house-ները։ Այսօր արդեն ամենուր կհանդիպես մանկական անկյուններ ու սրճարաններ, իսկ առաջ գեղեցիկ ավանդույթ էր, երբ պապիկը թոռնիկներին տանում էր կինո <<Պիոներ>> հերթականնոր ֆիլմադիտմանը, որին անպայման պիտի հաջորդի այցը Թումանյան փողոցի մանկական մանկական սրճարան, չէ որ հենց այնտեղ էին պատրաստում քաղաքի ամենահամեղ խմորեղենները (Пирожные), և ամենԵրևանցի երեխա գիտեր այդ <<Հեքիաթ>> սրճարանի տեղը։

Գուցե բնիկների ամենակարևոր պարտականություններից մեկն է պահել այդ  հին ավանդույթները, որ ժառանգել ենք մեր ծնողներից, նրանք էլ՝ իրենց ծնողներից։ Այսօր իմ հերթն է փոխանցելու այն, ինչ ստացել եմ։ Եվ պատահական չէ, որ շատ հաճախ դաստիարակչական նկատառումներով, երեխաներիս ինչ-որ հարցում սաստելու կամ նախատելու համար ասում եմ․ «դա վայել չէ երևանցուն», «երևանցին էդպես չի խոսի»։

Ընտանեկան ավանդույթների պահպանումն ու դրանց փոխանցումը կարևոր է։ Ունենալ գեղեցիկ ընտանիք՝ տատիկով և պապիկով, որտեղ բոլորն իրենց կզգան սիրված և հարգված։ Բոլոր առիթներով հավաքվել ընտանիքի սեղանի շուրջը, որտեղ ամեն մեկն ունի իր տեղը և դերը։ Սեղանին դրվում են կերակուրներ , որոնց բաղադրատոմսերը նույնպես փոխանցվում են սերնդե սերունդ՝ ասես ժառանգաբար։ Թվում է , որ ոչինչ չի փոխվում արդեն կես դարից ավելի, բայց սերունդները գալիս ու գնում են։ Փոխվում են մարդիկ,  իսկ մշակույթն ու ավանդույթը փոխանցվում և պահպանվում է սիրով։ Հավանաբար Հին Երևանցու սերունդ լինելն է պարտավորեցնում հպարտորեն կրել այդ պատասխանատվությունը։ Եթե ոչ մենք, ապա ո՞վ պետք է պահպանի այդ ամենը։

 

My Favorite Book

That book is about a wolf whose name is «White Fang» he’s got a hard childhood but it is interesting because his life is full of adventures and interests. Why they call him White Fang because one of the eyebrows was white. It’s a really interesting book that I read and enjoy it so I offer you to read this book too. When I am down, I take this book and start reading, it helps me to higher my mood. So, you have a lot of time, you are at home, take this book and read.

Թեմա 11. Ավատատիրության հաստատումը և Քրիստոնեության ընդունումը

Ավատատիրության ձևավորումը Հայաստանում

Հայաստանում անցումը ավատատիրության կատարվում էր առավել արագ, քան Արևմուտքի որոշ երկրներում, որտեղ ստրկատիրությունը խոր արմատներ էր ձգել: Ավատականացման միտումներ Հայաստանում նկատվում էին դեռևս մեր թվականության առաջին դարերում, սակայն ավատատիրության հաղթանակի հետևանքով IV դ. սկզբներից մեր հայրենիքում կարևոր վերափոխություններ են կատարվում թե’ տնտեսության և թե’ կրոնի ու պետական կառուցվածքի մեջ:

Ավատականացման հետևանքով ձևավորվեցին ազատների և անազատների դասերը: Եթե մինչ ավատատիրության հաղթանակը գյուղական համայնքների պարտականությունն էր հարկեր տալ պետությանը և պարհակներ կատարել, ապա դրանից հետո ազատ համայնականներն աստիճանաբար վերածվեցին անազատների: Այժմ նրանք պարտավոր էին բերքի մի մասը վճարել իրենց հողերին տիրացող կամ տիրացած ավատատեր-հողատերերին և նրանց համար կատարել հարկադիր աշխատանք: Աստիճանաբար նրանք վերածվում էին հողի վարձակալների: Միաժամանակ, ագարակ-դաստակերտներում բանող մշակ-ստրուկները, որոնց աշխատանքը դարձել էր խիստ անարտադրողական, իրենց արտադրանքի մի մասի նկատմամբ ձեռք էին բերում որոշ իրավունքներ և իրավապես աստիճանաբար հավասարվում շինականներին կամ գյուղացիներին:

Օգտվելով տարբեր աղբյուրներից ներկայացրե՛ք Ավատատիրական աստիճանակարգությունը/գրավոր կամ վիդեոդասի միջոցով

Մեծ Հայքի թագավորության աստիճանակարգությունը հիշեցնում էր մի բուրգ, որի գլուխ կանգնած էր արքան: Նա երկիրը կառավարում էր արքունիքի միջոցով և համարվում գլուխ երկրին Հայոց: Նա ուներ անսահմանափակ իրավունքներ իր հպատակների կյանքի ու գույքի նկատմամբ:

Թագավորն իրավունք ուներ պատերազմ հայտարարելու, հաշտություն կնքելու, դեսպանություններ ընդունելու և բանակցելու այլ երկրների հետ: Միայն թագավորն իրավունք ուներ երկու ոտքին կարմիր կոշիկներ կրել: Բոլոր նախարարները եղել են նրան ստորակա, կատարել են ի սպասու ծառայություն և թագավորին տրամադրել իրենց զորաջոկատները: Թագավորական հրովարտակներն ու հրամաններն օրենքի ուժ ունեին: Պետական կարևորություն ունեցող հարցերում թագավորը խորհրդակցել է երկրի մեծամեծ իշխանների ու կաթողիկոսի հետ, իսկ անհրաժեշտության դեպքերում հրավիրել է աշխարհաժողովներ, որոնց մասնակցել են ոչ միայն նախարարներն ու հոգևորականությունը, այլև քաղաքային դասի և շինականների ներկայացուցիչները: Աշխարհաժողովները գումարվում էին երկրի առաջ ծառացած կարևոր խնդիրների լուծման նպատակով:

Քրիստոնեության ընդունումը որպես պետական կրոն /բանավոր, 7-րդ դասարանի դասագիրք, էջ 6-8, 11-13, :

Ներկայացրե՛ք Քրիստոնեության ընդունման պատմական նշանակությունը /գրավոր/.

Հայաստանն առաջինն էր, որ Քրիստոնեությունը ընդունեց որպես պետական կրոն։ Հայերի կյանքը ամբողջությամբ փոխվեց, Քրիստոնեության ընդունումից հետո հայերը սկսեցին շատ չպատերազմել, քանի որ հետրում էին Աստվածաշնչին և նրա խորհուրդներին, որոնք էլ թշնամուն սիրել էին սովորեցնում, ինձ թվում է, որ դա շատ սխալ է։ Մենք հեթանոս ժամանակ ավելի խիզախ էինք, ավելի ամուր էինք, մեր սահմանները երկար էին, մեծ պետություն ունեինք, բայց երբ Քրիստոնեությունը հաստատվեց սկսեցինք թուլանալ։

 

Թեմա 10. Հին Հայաստանի մշակույթը

Հայկական առասպելներն ու վիպերգերը

Առասպելներն ու վիպերգերը արտացոլում են ժողովրդի աշխարհայացքը,պատկերացումները բնության և հասարակության մասին,դրանք հնագույն գրականության ուշագրավտեսակներից են։ Հայկական ամենանշանավոր առասպելներից է  Հայկի և Բելի մասին զրույցը։
Այստեղ Հայկը հանդես է գալիս որպես ազատասեր ու ըմբոստ դյուցազուն֊հսկա,որը մերժում է  հնազանդվել բռնակալ Բելին և հեռանալով Բաբելոնից՝ հաստատվում է Հայքում։Ճակատամարտում սպանելով իր դեմ արշաված Բելին՝Հայկը հաստատում է երկրի անկախությունը։Հայկի անունով երկիրը կոչվում է Հայք։

Համաշխարհային գրականության գլուխգործոցներից է կարելի է համարել Արա Գեղեցիկի և Շամիրամի առասպելը։ Այն այնպիսի լայն տարածում է ունեցել,որ նրա որոշ հատվածներ արտացոլվել են նաև անտիկ հեղինակների երկերում,մասնավորպեսնշանավոր փիլիսոփա Պլատոնի «Հանրապետություն» աշխատությունում։Մովսես Խորենացին ավանդել է նաև Արամի և Տորք Անգեղիմասին առասպելները։ Հայոց պատմության հնագույն դրվագները ներկայացված են հին հայկական ժողովրդական վիպերգերում։Հնագույներից է Տիգրան Երվանդյանի և Աժդահակի վիպերգը,որն առասպելախառն հիշողություն է հայերի ու մարերի փոխհարաբերությունների մասին։

Հայոց նախաքրիստոնեական հավատքը

Նախքան քրիստոնեա լինելը մենք հեթանոս էինք։ Երբ քրիստոնեությունը հաստատվեց Հայաստնում, վերացրեցինք մի շարք հեթանոսական տաճարներ։ Եվ հենց այդ տաճարների ավերակների վրա կառուցվեցին մեր քրիստոնեական առաջին եկեղեցիները, նույնիսկ Էջմիածինը։

Գրավոր մշակույթը /բանավոր, դասագիրք, էջ 155-169, /
Ներկայացրե՛ք Հայոց դիցարանը և համեմատեք հունահռոմեական դիցարանի հետ:/գրավոր/

Հայկական դիցարանը զարգացման,համակարգման,աստվածությունների պաշտամունքի կանոնարկման նոր աստիճան է թևակոխել համահայկական թագավորությունների ժամանակաշրջանում։Հնուց եկող ցեղային֊տեղական և ընդհանուր հնդեվրոպական աստվածությունները շարունակում են գոյատևել ազգային ավանդության մեջ իբրև վիպական պատմական հերոսներ ցեղային նախնիներ։

Հայող հնագույն աստվածը Հայկն էր,որի պաշտամունքի արմատները հասնում են մինչև տոհմատիրական հասարակության ժամանակները։Նրա անունով է կոչվել Օրիոնի համաստեղությունը։Հայկը նախապես հանդես է եկել որպես հսկա որսորդ։Նա խորհրդանշել է հայ ժողովրդի պայքարն օտար բռնակալության դեմ՝հանուն ազատության և անկախության։ Հայերի Տորք աստծո պաշտամունքը տարածված է եղել նաև փոքրասիական մի շարք ժողովուրդների շրջանում։Խեթական թագավորությունում նա հայտնի էր Տարքու անունով  և կարևոր տեղ էր զբաղեցնում դիցարանում։

Արան հայերի  հնագույն աստվածներից է։Նախապես նրա պաշտամունքը կապված է եղել երկրագործության,ցաբքի և գարնան աճող բուսականության հետ։Մեռնող ու հարություն առնող աստվածների պաշտամունքը  լայնորեն տարածված էր հին Արևելքում։ Հայոց դիցարանի մի շարք աստվածությունների պաշտամունքը,որ սկզբնավորվել էր վաղ ժամանակներում,Հայաստանում տարածում է ստանում հաջորդ՝հելլենիստական շրջանում։Դրանցից են Արամազդը,Անահիտը,Միհրը,Տիրը և ուրիշ աստվածներ։

Թեմա 9. Մեծ Հայքի Արշակունյաց թագավորությունը

Տրդատ 3-րդի գահակալությունը /բանավոր, դասագիրք, էջ 136-138/

Տրդատ Գ-ն ավելի քան 10 տարի պատերազմել է Սասանյան Պարսկաստանի դեմ: 298 թ-ին Մծբինում կնքված հռոմեա-պարսկական 40-ամյա խաղաղության պայմանագրով՝ Սասանյաններն ստիպված հրաժարվել են Հայաստանի մեծ թագավոր տիտղոսից և Տրդատ Գ-ին ճանաչել որպես թագավոր: Վերականգնելով հայկական պետության անկախությունը՝ Տրդատ Գ-ն վերահաստատել է պարսկական տիրապետության ժամանակ խախտված «Արտաշիսական» սահմանները, անցկացրել նոր աշխարհագիր, կարգավորել հարկային համակարգը և այլն:  Գահակալման առաջին տարիներին Տրդատ Գ-ն հոր և Դիոկղետիանոսի օրինակով հալածել է քրիստոնեության հետևորդներին:

  • Ներկայացրե՛ք Մծբինի խաղաղության պայմանագիրը /գրավոր/.

Մեզ համար լավ պայմանագիր էր, քանի որ Մեծ Հայքը վերականգնում է իր ամբողջականությունը, և Տրդատ 3-րդը հռչակվում է հայոց արքա։

Թեմա 8. Մեծ Հայքի թագավորությունն Արտավազդ 2-րդի օրոք

Կրասոսի արշավանքը

Ք.ա. 60 թ. Հռոմի երեք ականավոր գործիչներ՝ Գնեոս Պոմպեոսը, Հուլիոս Կեսարը և Մարկոս Կրասոսը, ստեղծեցին մի դաշինք, որը պատմագիտության մեջ հայտնի է Առաջին եռապետություն անունով: Եռապետները Հռոմեական հանրապետությունը բաժանեցին ազդեցության գոտիների: Մարկոս Կրասոսը ստացավ Արևելքը և միաժամանակ պարթևների դեմ պատերազմելու իրավունքը: Ք.ա. 54 թ. նա ժամանեց Արևելք և սկսեց նախապատրաստվել պարթևների դեմ արշավանքին: Փառասեր և մեծամիտ Կրասոսը, ինչպես գրում է ժամանակակից պատմիչը, երազում էր կրկնել Ալեքսանդր Մակեդոնացու սխրանքը և հասնել մինչև Հնդկաստան:

Կրասոսը պահանջեց, որ իրեն ներկայանան Հռոմի բոլոր դաշնակից երկրների արքաները և զորք տրամադրեն: Նրան ներկայացավ նաև Արտավազդ Բ-ն: Հավատարիմ մնալով 66 թ. հայ-հռոմեական պայմանագրին՝ նա, որպես «հռոմեական ժողովրդի բարեկամ և դաշնակից», Կրասոսին խոստացավ տալ նշանակալից քանակությամբ զինված ուժեր: Սակայն Արտավազդը միաժամանակ առաջարկեց պարթևների դեմ արշավանքը կազմակերպել Հայաստանի տարածքով: Հայոց արքան դա հիմնավորում էր այդ արշավանքի հիշյալ ուղու թեև ավելի երկար, սակայն միանգամայն անվտանգ լինելով, քանի որ Հայաստանի լեռնային տեղանքը կզրկեր պարթևական հեծելազորին իր բոլոր առավելություններից: Ավելորդ է ասել, որ Արտավազդը մտադիր էր հռոմեական բանակի ուժերով Հայաստանը զերծ պահել պարթևների հնարավոր ներխուժումից: Սակայն, ցավոք, Կրասոսն ընտրեց արշավանքի թեև կարճ, սակայն վտանգավոր ուղին, որն անցնում էր Միջագետքի դաժան, չոր կլիմա ունեցող անծայրածիր անապատներով և տափաստաններով:

  •  Անտոնիոսի արշավանքը /բանավոր, դասագիրք, էջ 108-114, նաև այլ աղբյուրներ/.

Պարթևների և հայերի հայտնվելը Միջերկրական ծովի ափերին սթափեցրեց Հռոմին և ստիպեց դիմել կտրուկ միջոցների: Արևելք ուղարկվեց Բասոս զորավարը, որը վճռական ճակատամարտում պարտության մատնեց դաշնակիցներին: Կռիվների ժամանակ սպանվեց նաև թագաժառանգ Բակուրը: Անսպասելիորեն խզվեց հայ-պարթևական դաշինքը՝ Պարթևստանում սկսված գահակալական պայքարի պատճառով: Հռոմեացիներն անմիջապես օգտագործեցին այս հարմար պահը: Հռոմում իշխանության գլուխ եկած Երկրորդ եռապետության որոշմամբ Արևելք ուղարկվեց Մարկոս Անտոնիոսը: Ք.ա. 38-37 թթ. Անտոնիոսը դեպի Պարթևստան մեծ արշավանքի նախապատրաստություններ սկսեց: Այս անգամ արշավանքի երթուղին անցնելու էր Հայաստանով: Ուստի հռոմեացիներին անհրաժեշտ էր ձեռք բերել Հայաստանի դաշնակցությունը: Արտավազդը կանգնած էր երկընտրանքի առջև: Ստեղծված ծանր պայմաններում Արտավազդն ստիպված եղավ կրկին դաշնակցել հռոմեացիներին: Հայոց թագավորն Անտոնիոսին խոստացավ 11 -հազարանոց օգնական զորք տրամադրել և թույլատրել պարթևների դեմ ռազմարշավը Հայաստանի տարածքով: